Şebeke: Gençlerin Katılımı Projesi

562x100psd

Şebeke: Gençlerin Katılımı Projesinin (ŞEBEKE) amacı, genç yurttaşların ve gençler ile çalışan sivil toplum kuruluşlarının (STK) kamusal tartışmalara ve karar alma mekanizmalarına katılımını güçlendirmektir. Aynı zamanda gençlerin toplumsal katılımlarının da desteklenmesi hedeflenmektedir.

Bu amaçlar doğrultusunda, gerçekleştirilen faaliyetler arasında, genç yurttaşların katılımının güçlendirilmesi için farklı alanlarda ihtiyaç duyulan bilginin ve tartışmanın geliştirilmesi ve ilgili öznelerle paylaşılması bulunmaktadır. Bu kapsamda, proje çerçevesinde iki yıl boyunca, bir adet saha araştırması, dört adet akademik araştırma gerçekleştirildi, konu hakkındaki uluslararası kaynaklar taranarak altı adet çeviri kitaplaştı ve gençlerin katılımı hakkında yeni tartışmalar açmak için üç adet çalıştay düzenlendi. Proje boyunca sürdürülen tüm çalışmalar, proje sonunda düzenlenen bir uluslararası konferansla genç yurttaşlar, ilgili STK’lar ve karar alıcılarla paylaşılmıştır.

KAVRAMSAL ÇERÇEVE:

Demokrasiye ilişkin güncel tartışmaların başında “yurttaşlık ve katılım” ilişkisi gelmektedir. Bu ilişkinin önemsenmesinin arkasında, demokrasinin temel ekseni olarak yurttaşların aktif ve sürekli katılımına dayanan bir karar alma sürecinin esas olması yatmaktadır. Bu ilişkinin yaşama geçirilme biçimi toplumsal karar alma süreçlerini de belirlemektedir.

Katılım; yurttaşların, kamusal yaşamı ile ilgili olan, kararlara dahil olma ve bu kararları etkileme süreci olarak tanımlanabilir. Bu açıdan katılım, demokrasinin vazgeçilmez taşlarından biridir. Yurttaşlık ise; devlet ile bireyler (yurttaşlar) arasında çok boyutlu ilişkisel bir bağ olarak tanımlanabilir. Yurttaşlık, sivil, siyasal ve sosyal hakları ve sorumlulukları üzerinden toplumu oluşturan bireylerin her birine eşit statü sağlama iddiasındadır.

Hakların biçimsel eşitliği, yurttaşlara eşit ve adil bir statü sağlama noktasında eksik kalabilir.  Eşit statünün var olabilmesi için hakların biçimsel eşitliğinin yanında, kaynaklara erişim yollarının ve karar alma süreçlerine katılımın da adil ve eşitlikçi bir biçimde var olabiliyor olması gerekmektedir.

Bu noktada, yurttaşlığın haklar bağlamında soyut bir biçimsel eşitlik sağlayan statüsünü, ekonomik, toplumsal, kültürel ve siyasal farklılıklar ve bu farklılıkların katılıma etkileri üzerinden sorgulamak gerekmektedir. Çünkü yurttaşlık bağını, yurttaşın kimliği üzerinden bir çok değişken (cinsiyet, cinsel yönelim, din, dil, etnisite, sınıf,  ekonomik ve sosyal statü vb.) etkileyebilmektedir. Yurttaşlık bağını etkileyen, ancak az tartışılan etkenlerden biri de yaştır. Ancak genç olma hali, yurttaşlık bağlamında, önemli eşitsizlikler içerse de yeterince tartışılmamaktadır.

Bu bağlama uygun olarak, genç yurttaşların yurttaşlık bağı ve karar alma mekanizmalarına katılımı, ŞEBEKE kapsamında, siyasal, toplumsal, ve ekonomik boyut olmak üzere üç alt kategoride ele alınmıştır.

ŞEBEKE Projesi çerçevesinde gerçekleştirilecek çalışmalarda, siyasete katılım biçimleri, siyasi kurumlar ile yurttaşlar arasındaki ilişkiler, politika üretme süreçlerine ve politik karar alma mekanizmalarına genç yurttaşların katılımı siyasal boyut kategorisi altında ele alındı. Genç yurttaşların sivil alana katılımı ve STK’lar ile ilişkileri ise toplumsal  boyut kategorisi altında ele alındı. Son olarak, ekonomik boyut, daha önce yapılmış olan bir çok çalışmada ayrıntılı incelendiği için, bizim çalışmamızda temelde gençlik özerkliği bağlamında ele alındı.

Siyasal, toplumsal ve ekonomik katılım konularını birbirinden ayrı araştırmak ve  tartışmak yerine, bir biri ile bağlantıları olan; farklı konular üzerinden birbirini etkileyen ve hatta kesişen tartışma zeminleri olan başlıklar olarak görmek gerekmektedir. Şebeke çerçevesinde yapılan araştırmalar, çevirilecek olan metinler ve düzenlenecek olan çalıştaylar ile konferans kapsamında yürütülemesi planlanan tartışmaların yukarıda aktarılan üç kategorinin birbirini etkileyen yönlerini dikkate alarak yürütülmüştür.

Yukarıda tartıştığımız gibi, Türkiye’deki  genç yurttaşların her düzeyde karar alma süreçlerine katılımını etkileyen konular üzerine olan bu proje kapsamında tartışmaya kavramsal zemin oluşturabilmek için “Yurttaşlığın Genç Hali” tanımlanmıştır.

Yurttaşlığın Genç Hali: Yurtaşlığın Genç Hali, gençlerin, “genç olmalarından dolayı” yurttaş olma hallerini  etkileyen, avantajlı ve / veya dezavantajlı duruma düşüren siyasal, toplumsal ve ekonomik etmenleri öğelerin bütünü olarak tanımlanabilir.  Genç algısı, gençlerin toplumsal ilişkileri, genç olmaktan dolayı ortaya çıkan dezavantajlar ve ilgili dezavantajların sebep sonuç ilişkileri, yerel ve ulusal seviyede gençlerin yurttaş olarak ihtiyaçları, ekonomik ve sosyal haklara erişimi, kimlik ve aidiyet duyguları, kamusal karar alma süreçlerindeki durumları ve bu karar alma süreçlerine etkileri ve gençler ile yurttaşlık konusuna ilişkin diğer öğeler “Yurttaşlığın Genç Hali” başlığı altında toplanabilir.

Özetlemek gerekirse, Türkiye’de yurttaşlılığın genç hali, yani genç yurttaşların  yurttaşlık ilişkisi ve katılım konusu; toplumsal, siyasal ve ekonomik boyutlarda ortaya çıkan durumlar analiz edilerek incelendi ve genç yurttaşların güçlendirilmesi için gerekli görülen politika önerileri oluşturuldu  ve yurtdışında konu ile ilgili metinler çevrildi

Araştırmalar:

Yukarıda da belirtildiği üzere biri  saha araştırması olmak üzere toplam beş adet araştırma yapılacaktır. Araştırmaların temel amacı;  Türkiye’de genç yurttaşların karar alma mekanizmalarına katılımı ve yurttaş olarak var oluşlarını ayrıntılı olarak incelemektir. Araştırmalar ile genç yurttaşların toplumsal, siyasal ve ekonomik katılımının detaylı olarak incelenmesi; genç olmalarından dolayı katılımlarına engel olan unsurların ortaya konulmasıdır.

Toplumsal, siyasal ve ekonomik katılım boyutlarının; üçünün birden de kesişim noktasına odaklanacak ve genç yurttaşların toplumsal, siyasal ve ekonomik katılımına yönelik tartışma zeminini oluşturan bir saha araştırması; genç yurttaşların temsili demokrasi ile ilişkisinin ele alındığı meclis içi yapılan tartışmalar ve konuşmalarda gençliğin ve gençlerin nasıl ele alındığıni inceleyen bir söylem analizi çalışması; karar alma ve hizmet mekanizmalarına genç yurttaşların erişimi ve katılımına yönelik uygulamaları inceleyen ve yorumlayan bir derleme; Avrupa’daki gençlik konseylerinin nasıl kurulduğu, gençlerin yurttaşların Avrupa’daki gençlerin karar alma katılımları için var olan mekanizmaların ülke deneyimleri çerçevesinde ele alan karşılaştırmalı bir çalışma; farklı sosyal ve ekonomik statülerdeki gençlerin siyaset algılarının farklılaşıp farklılaşmadığı ve siyasete katılım mekanizmaları arasında bir farklılaşma olup olmadığı sorularına cevap arayan bir araştırma yayınlanan beş araştırmanın kapsamını oluşturmaktadır.

Çalıştaylar:

Gençlerin Katılımı Projesi’nin yurttaşlık ve katılım ekseninde yeni tartışmalar yürüteceği ve genç yurttaşların katılımı konusunu detaylı; analitik bir biçimde irdeleyip, atılması gereken adımlara dair politika önerilerinin çıkarılacağı akademik toplantılar olarak görülmektedir.

Proje kapsamında üç farklı çalıştay düzenlenecektir. Bu çalıştaylardan birincisinde, genç yurttaşların siyasal partilere katılımı önündeki engeller ve siyasal partiler ile olan ilişkisi üzerine yeni tartışmalar yapıldı. İkinci çalıştayda  genç yurttaşların, önemli katılım mekanizmalarından biri olan sivil toplum kuruluşları ile ilişkisi irdelenerek gençlik ve gönüllük ile ilgili tartışmalar yürütülmüştür. Üçüncü çalıştayda karikatürler, sosyal medya araçları vb. alternatif katılım / iletişim yolları ile bu yolları etkin olarak kullanan genç yurttaşların arasındaki ilişki yurttaşlık ve bu araçların genç yurttaşların karar alma mekanizmalarındaki etkinliğini arttırmak için nasıl kullanılabileceği tartışıldı.

Çeviriler:

Yurttaşlığın Genç Hali‘nden dolayı ortaya çıkan dezavantajlar bağlamında genç yurttaşları güçlendirmek için sivil alandaki kurum ve kuruluşlar tarafından kullanılabilecek olan altı adet kitap çevirildi. Çevirisi yapılacak ve yayınlanacak metinler Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi başta olmak üzere uluslararası kurumlar tarafından yayınlanmış olan metinlerden seçildi.

Çevrilecek kitapları belirlemek için bir anket çalışması yürütülmüştür. Türkiye’den 63 farklı birey ve 50 farklı kurum tarafından doldurulan anket ile çevirilen kitapların konuları belirlenmiştir. Bu anket ve projenin kavramsal çerçevesi bağlamında insan hakları, katılım ve toplumsay cinsiyet, gençlik politikaları, siyasal ve toplumsal katılım,  yurttaşlık tartışmaları konularında altına kitap türkçeye kazandırılmıştır.

İstanbul Bilgi Üniversitesi Sivil Toplum Çalışmaları Merkezi,  STK Eğitim ve Araştırma Birimi, Gençlik Çalışmaları Birimi ve Çocuk Çalışmaları Birimi olarak üç ayrı birim olarak yapılanmıştır. Şebeke projesi ilk bu birimlerden ilk ikisi tarafından hayata geçirilmiştir. Türkiye’de ilk defa bir üniversite bünyesinde kurulan STK Eğitim ve Araştırma Birimi, çoğulcu demokraside STK’ların rolünün güçlendirilmesine ve STK’ların etkin çalışmalarına katkıda bulunmayı amaçlıyor. Bu amacın arkasında STK’ların ve özellikle taban örgütlenmelerinin katılımcı bir demokrasinin kurulmasında kilit aktörler oldukları görüşü yatıyor. İstanbul Bilgi Üniversitesi Gençlik Çalışmaları Birimi, Türkiye’de gençlerin ihtiyaçlarının ve gençlik çalışmalarının görünürlük kazanması ve katılımcılık temelinde daha demokratik bir gençlik politikasının geliştirilmesi için öneriler tasarlayıp buna yönelik çalışmalar yapmak amacını taşıyor. Çocuk Çalışmaları Birimi ise ÇOÇA, Türkiye’de çocuk haklarının yaşama geçmesini ve çocuk politikasının gelişimine katkı sağlamayı hedefliyor.

Sivil Toplum Çalışmaları Merkezi, hak temelli çalışan sivil toplum kuruluşlarının kurumsal kapasitelerini ve örgütlenme yeteneklerini güçlendirme ve destekleme, artan eğitim ve yazılı ve görsel malzeme ihtiyaçlarına cevap vermenin yanısıra, insan hakları, cinsiyet eşitliği, katılım, çokkültürlülük ve etik gibi konularda araştırmalar yapma, toplantıar düzenleme, STK’ların farkındalığını artırma, STK’lar arası ağların oluşturulması ve ağ çalışmalarının düzenlenmesi, AB müzakere sürecinde STK’ların etkisinin artırılması üzerine çalışıyor. Merkez, 2014 yılında Sivil Toplum Çalışmaları Yüksek Lisans Programı açmayı hedefliyor.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *